Zabawa dla dziecka to nie tylko rozrywka, ale jest to rodzaj aktywności, który służy jego rozwojowi. Jest to dla niego najlepszy sposób komunikowania się z otoczeniem, pozwalający poszerzyć znajomość samego siebie i innych ludzi. Dziecko, bawiąc się ma możliwość zaprezentowania swoich umiejętności, przez co buduje poczucie własnej wartości.
Czas spędzony w taki sposób, zwłaszcza z rodzicami, stanowi źródło niezapomnianych, najradośniejszych przeżyć dla małego dziecka. Zabawa jest także okazją do poprawienia sprawności fizycznej malca, która powinna mieć swoją kontynuację w dorosłym życiu, choć w nieco zmodyfikowanej formie.
Podobnie, jak nasze zainteresowania ulegały kiedyś ewolucji, tak samo zmieniają się dziecięce zabawy.
Niemowlę poznaje otaczający świat wrażeniami zmysłowymi i ruchem. Przeprowadza własne małe eksperymenty np. pchając piłkę, zauważa, że wprawia ją w ruch, a potrząsając grzechotkami słyszy wydawany przez nie dźwięk. Ćwiczy wtedy zarówno myślenie przyczynowo-skutkowe, jak i koordynację ruchową. Podczas próby dosięgnięcia i wprawienia w ruch zawieszonej nad jego łóżeczkiem karuzeli, uczy się równowagi i stosunków przestrzennych.
Z czasem, między dwunastym a osiemnastym miesiącem życia, dużą rolę w zabawach dziecka odgrywa wyobraźnia. Malec wykonuje wtedy czynności „na niby”, takie jak karmienie lalki, czy misia, bądź też „wykonuje” rozmowy telefoniczne. Dziecko potrzebuje do zabawy kompana, ucząc się w ten sposób komunikacji i współdziałania z otoczeniem. Zabawy interaktywne, np. „A kuk ku”, służą wyrabianiu zdolności wzajemnego oddziaływania na siebie jej uczstników.
Do trzeciego roku życia mały osobnik będzie starał się naśladować świat wokół siebie, będzie opiekować się lakami, jak swoimi dziećmi, czy też urządzać bankiety. Na tym etapie, dziecko, poprzez swoją zabawę, uczy się dalej, naśladując dorosłych. To pojętny młody człowiek, wnikliwy obserwator, który przyswaja treści pozytywne, i, co najgorsze, negatywne. Ważne zatem, starać się wyeliminować te mniej korzystne elementy z otoczenia malca. Dziecko potrzebuje w tym czasie również kontaktów ze swoimi rówieśnikami, jednak bawią się oni, póki co, bardziej obok siebie, niż z sobą.
Dorastając, malec nabiera spławności i szybkości. W wieku czterech, czy pięciu lat specjalizuje się w szalonych zabawach, używając swojej, coraz bogatszej wyobraźni. Rosną w oczach budowle z klocków, czy inne „rzeźby”. Coraz więcej rozumiejąc, lubi grać w gry planszowe. Preferuje zabawy w grupach np. „berek” czy „chowanego”.
Poszczególne zabawy dostosowane są do danego wieku dziecka. Nie należy przyspieszać, ani spowalniać tego procesu rozwoju. Zdarza się jednak, że lekarz, podczas wizyty kontrolnej, dostrzeże pewne opóźnienia w rozwoju u małego pacjenta. W takich przypadkach, należy dziecku pomóc, samemu motywując go do gier i zabaw.
Rolą rodzica jest zapewnienie swojemu potomstwu bezpiecznego miejsca do zabawy i odpowiednich dla jego wieku akcesorii. Bardzo ważny dla malca, jest udział opiekuna w tych zabawach, dlatego sugeruje się poświęcanie dziecku odpowiedniej iloci czasu, w tym na zabawę, która nieraz może wymagać jego bezpośredniego w niej udziału. Dzieci szybko się nudzą, dlatego zestawy zabawek powinny być okresowo zmieniane. Nie można napominać o pochwałach, które budują pewność siebie malca. Zabawa stanowi doskonałą okazję do rozwoju, poprawienia sprawności fizycznej, jak i wyładowania nadmiaru energii u dziecka.
Ważne jednak, aby we wszystkim zachować umiar. Przeładowanie dziecka różnymi aktywnościami, znajomościami, instruktorami, zamiast wpłynąć korzystnie na jego wszechstronny rozwój i przyszłe wybitne osiągnięcia, może spowodować u malca fale stresu. Trzeba pozostawić dziecku czas na swobodę i własną improwizację.
